Winiarnia Zamojska

Twierdza Zamość

Twierdza Zamość to fortyfikacje wzniesione wokół miasta w latach 1579-1618. Zostały zaprojektowane, zresztą tak jak całe miasto, przez Bernardo Morando. W ich skład wchodziło siedem bastionów (które nadały miastu charakterystyczny kształt), zamek, mur miejski, fosy, arsenał i trzy bramy wjazdowe. To robiące wrażenie założenie przeszło w swojej historii 5 przebudów i tyle samo oblężeń.

Bramy twierdzy

Najważniejszym elementem fortyfikacji, dzięki któremu można było dostać się do miasta, były bramy wjazdowe. Pierwotnie w Zamościu bramy były aż trzy: Lubelska, Lwowska i Szczebrzeska (zwana również Floriańską).

Brama Lubelska, jak wskazuje nazwa, wychodziła na północ i kierowała podróżnych na trakt do Lublina. Nazywana była również bramą Janowicką. Na początku XVII wieku przejazd przez nią zamurowano i wiąże się z tym ciekawa historia. Około 1582 roku, gdy Zamość odwiedził Stefan Batory, Jan Zamoyski obiecał królowi, że nikt poza nim nie przejedzie już tą bramą. Wedle tradycji, właśnie z tego powodu przejazd zamurowano. Jest też druga wersja, że dokonano tego z powodu przeprowadzenia przez Zamoyskiego w 1588 roku jeńca z bitwy pod Byczyną. Więźniem był sam Maksymilian Habsburg, pretendent do polskiego tronu.

Jako, iż pierwsza brama pozostawała nieprzejezdna, w latach 1821-22 wzniesiono nową bramę Lubelską, którą usytuowano między bastionami V i VI.

Brama Lwowska w swojej pierwszej wersji powstała podczas rozbudowy miasta Zamość. Mieściła się na południowo-wschodniej linii murów, między bastionami XVII i I. Jej wylot prowadził w stronę Lwowa i Tomaszowa Lubelskiego. W czasie XIX wiecznej rozbudowy miasta brama została zamurowana i zamieniona na więzienie. Formą przypomina pierwszą Bramę Lubelską.

Tak jak w przypadku bramy Lubelskiej, po zamurowaniu przejścia wzniesiono kolejną bramę, która powstała w podobnym okresie jak nowa brama Lubelska. Obecnie jest to odrębny budynek, ze względu na fakt, że mury wokół niej zostały rozebrane. Ciekawym akcentem architektonicznym bramy jest płaskorzeźba z inicjałami rosyjskiego cara Aleksandra I na tle słońca.

Brama Szczebrzeska, jak wskazuje nazwa, prowadziła do Szczebrzeszyna, a więc na zachód od Zamościa. W czasie przebudowy z 2. połowy XVIII wieku ozdobiono ją rokokowymi attykami oraz płaskorzeźbami z Michałem Archaniołem i świętym Florianem (ta druga została zniszczona podczas II WŚ).  Brama została zamurowana w 1866 roku, ale nie wybudowano kolejnej o tej samej nazwie, jak to miało miejsce w przypadku dwóch poprzednich bram. Tutaj także mieściło się dodatkowe więzienie. W międzywojniu brama pełniła funkcję hotelu.

Oblężenia Zamościa

Zamość był jedną z największych twierdz Rzeczypospolitej Obojga Narodów, Księstwa Warszawskiego i Królestwa Polskiego. Potężne fortyfikacje miały obronić go przed oblężeniami, których w swojej historii miasto doświadczyło aż pięć razy. Pierwszym testem sprawności zastosowanych systemów była obrona przed wojskami Bohdana Chmielnickiego i Tuhaj-beja w listopadzie 1648 roku. Samo miasto nie ucierpiało, choć oblężenie odsłoniło wady konstrukcyjne zamojskiej twierdzy. Kozacy nie zdobyli miasta, ale zamościanie musieli zapłacić Chmielnickiemu okup.

Kolejne oblężenie nastąpiło zaledwie 8 lat później, gdy kraj oblegali Szwedzi. Do oblężenia twierdzy dołączył nawet sam szwedzki król Karol Gustaw, jednak to nie przyniosło napastnikom zwycięstwa.

Trzecie oblężenie nastąpiło w 1809 roku i, co ciekawe, Zamość oblegali wtedy Polacy z Księstwa Warszawskiego. Odbijali fortecę z rąk austriackich (w tym czasie Zamość był pod zaborem austriackim). Polacy będący w Zamościu pomagali na różne sposoby „najeźdźcom”, m.in. przekazując im plany fortecy, podpalając magazyn żywności czy też nie angażując się w czynną obronę. Podczas tego oblężenia szczególnie zasłynęła Joanna Żubrowa – pierwsza kobieta odznaczona Krzyżem Virtuti Militari.

Następne i tym samym najdłuższe oblężenie miało miejsce w 1813 roku, gdy Zamość bronił się przed Rosjanami.

Ostatni raz walki zbrojne pod murami zamojskiej fortecy trwały podczas powstania listopadowego. Twierdzę zlikwidowano w 1866 roku.

Twierdza Zamość współcześnie

Po powstaniu listopadowym twierdza zaczęła tracić znaczenie, między innymi ze względu na duży postęp technologiczny i tym samym archaiczność systemów obronnych zastosowanych w Zamościu. W związku z likwidacją twierdzy w 1866 roku zalecono jej rozbiórkę, natomiast została ona przeprowadzona dość niedbale, dlatego wiele fragmentów zachowało się do dzisiaj.

Bramy zostały zaadaptowane na nowe funkcje, i tak np. w Nowej Bramie Lubelskiej po drugiej wojnie światowej mieścił się dworzec autobusowy, a następnie gastronomia. W Bramie Szczebrzeskiej w międzywojniu funkcjonował hotel, a do lat 90. pełniła funkcję komisariatu policji. Nowa Brama Lwowska to siedziba Orkiestry Symfonicznej im. K. Namysłowskiego.

W Arsenale znajduje się ekspozycja broni, w Rotundzie Muzeum Martyrologii, bastion VII do 2008 roku pełnił funkcje handlowe. Na dużej części terenów pofortecznych utworzono planty i park miejski. Pozostałe fortyfikacje odremontowano i dziś można je zwiedzać.

wróć do listy artykułów

NAJNOWSZE ARTYKUŁY

kulinaria

KULINARIA

Zupa krem z pieczonego czosnku i ziemniaków i wina lodowego

Czosnek pełni funkcję „naturalnego antybiotyku”. Chcesz wiedzieć jak można go smacznie przyrządzić? Zachęcamy do wypróbowania przepisu naszego szefa kuchni – Marcina Sikory!

Czytaj więcej
kulinaria

KOMPENDIUM

SREBRNY MEDAL
Wino: czerwone, różowe, musujące

Na tegorocznym Festiwalu w Poszukiwaniu Prawdziwego Smaku wyłoniliśmy również SREBRO! Sprawdźcie jakie wina nagrodzone zostały srebrnym medalem.

Czytaj więcej
kulinaria

KOMPENDIUM

ZŁOTY MEDAL WINA MUSUJĄCE: wino musujące Zweigelt Rose 2021
WINNICA LIPOWIEC – LESZEK POPKO

Prezentujemy już ostatnie złoto na podium Festiwalu w Poszukiwaniu Prawdziwego Smaku 2022 w Zamościu! Przeczytaj artykuł i dowiedz się jakie wino musujące nagrodziliśmy!

Czytaj więcej
Czarna porzeczka

AMBRA BRANDS Sp. z o.o.

ul. Puławska 336
02-819 Warszawa

tel. +48 22 566 33 00
fax +48 22 566 33 03

NAPISZ DO NAS

kontakt@winiarniazamojska.pl

Administratorem Twoich danych osobowych jest spółka AMBRA BRANDS Sp. z o.o. z siedzibą w Warszawie przy ul. Puławskiej 336 wpisana do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, przez Sąd Rejonowy dla m.st. Warszawy w Warszawie, XIII Wydział Gospodarczy Krajowego Rejestru Sądowego, pod numerem KRS 0000759267. Twoje dane osobowe będą przetwarzane na podstawie prawnie uzasadnionego interesu administratora, w celu przyjęcia zapytania kontaktowego, jego rozpatrzenia oraz udzielenia odpowiedzi. Odbiorcami Twoich danych osobowych mogą być podmioty współpracujące z administratorem w zakresie niezbędnym do obsługi zapytania. Dane osobowe będą przetwarzane przez okres niezbędny dla celów udzielenia odpowiedzi na zapytanie. Dane osobowe nie będą podlegały profilowaniu. Przysługuje Ci prawo do: (a) dostępu do treści swoich danych osobowych, (b) sprostowania danych osobowych, (c) usunięcia danych osobowych, (d) ograniczenia przetwarzania danych osobowych, (e) przenoszenia swoich danych osobowych oraz (f) wniesienia sprzeciwu wobec przetwarzania danych osobowych. Masz prawo wniesienia skargi do organu nadzorczego, tj. Prezesa Urzędu Ochrony Danych Osobowych, w związku z przetwarzaniem Twoich danych osobowych. Podanie danych jest dobrowolne, ale niezbędne do przesłania zapytania i udzielenia odpowiedzi.